جمهوری ترکیه


ترکیه ( TÜRKİYE ) با نام رسمی جمهوری ترکیه ( TÜRKİYE CUMHURİYETİ ) ، کشوری اوراسیایی است که بخش بزرگ کشور یعنی آناتولی یاآسیای کوچک ( ANADOLU ) در جنوب غرب آسیا و خاورمیانه واقع است و بخش کوچکی نیز به نام تراکیه در منطقهٔ بالکان (منطقه‌ای در جنوب شرق اروپا) قرار دارد. ترکیه در شرق با کشورهای ایران، جمهوری آذربایجان (نخجوان)، ارمنستان، و گرجستان؛ در جنوب شرق با عراق و سوریه؛ و در شمال غرب (بخش اروپایی) با بلغارستان و یونان همسایه است. همچنین ترکیه از شمال با دریای سیاه ( KARADENİZ )، از غرب با دو دریای کوچک مرمره ( MARMARA ) و اژه ( EGE )، و از جنوب غرب با دریای مدیترانه ( AKDENİZ ) مرز آبی دارد. دو تنگهٔ راهبردی بسفر ( İSTANBUL BOĞAZI ) و داردانل ( ÇANAKKALE BOĞAZI ) نیز در اختیار ترکیه است.

مساحت و جمعیت


مساحت کشور ترکیه ۷۸۳٬۵۶۲ کیلومتر مربع است. ترکیه کشوری کوهستانی و نسبتاً پرباران است. شکل این کشور مانند یک مستطیل است که از سوی شرق و غرب امتداد یافته‌است. ترکیه با قرار گرفتن در یکی از حسّاس‌ترین مناطق جهان، دارای موقعیّت جغرافیایی راهبردی و بسیار خوبی است و گذرگاه جنوب غرب آسیا و اروپا به شمار می‌آید و کشورهای بسیاری، به ویژه ایران از خاک ترکیه برای ترانزیت کالا و انرژی استفاده می‌کنند. ترکیه از آب و هوای خوب و جلگه‌ای برخوردار است و مکان های جالب و دیدنی دارد. به همین دلیل سالانه تعداد زیادی توریست به این کشور سفر می‌کنند. جمعیت ترکیه حدود ۷۷ میلیون نفر (برآورد سال ۲۰۱۵) می‌باشد، که حدوداً ۷۵ تا ۸۵ درصد مردم سنی ( SÜNNİ ) و ۱۵ تا ۲۵ درصد هم علوی ( ALEVİ ) هستند. حکومت ترکیه لائیک ( LAİK ) است ولی بسیاری از مردم به دین اسلام پایبند هستند.عید فطر ( ŞEKER BAYRAMI ) و عید قربان ( KURBAN BAYRAMI ) در این کشور تعطیل رسمی است. همچنین در ترکیه حدود ۷۰٪-۷۵٪ درصد مردم ترک ، ۱۸٪ درصد کرد و ۷٪-۱۲٪ را سایر باشندگان قومی ترکیه تشکیل می‌دهند. زبان رسمی ترکیه، ترکی (استانبولی) است که در گذشته با خط عربی (عثمانی) نوشته می‌شد و از زمان تشکیل جمهوری ترکیه توسط آتاترک ( ATATÜRK ) در سال ۱۳۰۲ هجری شمسی (۱۹۲۳) با خط لاتین نوشته می‌شود.

امپراتوری ترکیه


ترکیه با نام امپراتوری عثمانی ( OSMANLI İMPARATORLUĞU ) در چند قرن گذشته، بخش‌های بزرگی از خاور میانه و جنوب شرقی اروپا را در دست داشت. تا اینکه پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی، جمهوری ترکیه به رهبری مصطفی کمال پاشا آتاترک در سال ۱۳۰۲ هجری شمسی (۱۹۲۳) تأسیس شد. کنگره جغرافیای اول که در سال ۱۹۴۱ در آنکارا برگزار شد، در پایان بررسی‌های طولانی خود ترکیه را به هفت ناحیه جغرافیایی ( به ترکی: BÖLGE) تقسیم نمود. در بررسی‌های کنگره نام‌برده ویژگی‌های مختلف جغرافیایی ترکیه در نظر گرفته شد. هر یک از این نواحی شامل چندین استان ( به ترکی: İL ) می‌شوند. کشور ترکیه ۸۱ استان دارد. مراکز همه استان‌ها به جز سه استان با خود استان هم‌نام هستند. سه استان نام‌برده عبارت‌اند از: HATAY ( مرکز: ANTAKYA ) KOCAELİ ( مرکز: İZMİT ) SAKARYA ( مرکز: ADAPAZARI ). امپراتوری عثمانی در جنگ اول جهانی از هم فرو پاشید و مورد تهاجم بریتانیا و متحدانش واقع شد. مصطفی کمال پاشا ( MUSTAFA KEMAL ATATÜRK ) به دلیل سازماندهی مقاومت ملی علیه دولت های خارجی قهرمان ملی ترکیه گردید و توانست جمهوری ترکیه را در سال ۱۳۰۲ هجری شمسی (۱۹۲۳) بنا کند و ملقب به آتاترک ( ATATÜRK ) شد. وی خط لاتین را برای نوشتن زبان ترکی مرسوم کرد و اقدامات بسیاری را برای صنعتی شدن ترکیه انجام داد و دوره نوینی را در ترکیه به وجود آورد.

زبان ترکی


زبان بیشتر مردم در ترکیه ترکی ( TÜRKÇE ) است ولی در کنار آن زبانهای کردی ( KÜRTÇE )، زازاها ( ZAZACA )، ترکی آذربایجانی ( AZERİ TÜRKÇESİ ) در میان گروه‌های قومی استفاده می‌شود. گروه‌های قومی کوچک‌تری چون لازها ( LAZLAR ) ، ارمنی‌ها ( ERMENİCE )، عربها ( ARAPÇA )، و چرکس‌ها ( ÇERKESCE ) به تنوّع زبانی و فرهنگی این کشور افزوده‌اند. اقتصاد ترکیه ترکیبی از صنایع بومی و نوین است که روز به روز بر دامنه‌اش افزوده می‌شود. تولیدات فراوان کشاورزی ترکیه درسال ۲۰۰۵ رتبه هفتم جهان را بدست آورد و در سال ۲۰۰۶ برای ۱۱٫۲٪ از مردم ترکیه ایجاد اشتغال نمود. بخش خصوصی اقتصاد ترکیه نیز قوی و به سرعت در حال رشد است و نقش مهمّی در بانکداری، حمل و نقل و ارتباطات دارد. در سال‌های اخیر اقتصاد ترکیه رشد خوبی داشته و رشد ۸٫۹٪ و ۷٫۴٪ را در سالهای ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ به دست آورده‌است. واحد پول این کشور لیره ی ترکیه ( TÜRK LİRASI ) می باشد.